۱۱ دسامبر، روز جهانی کوهستان

 

کوه­ها 27% از سطح زمین را فرا گرفته و برای زندگی انسان حیاتی می­باشند. بیشترین منابع آب شیرین جهان از کوه­ها تأمین می­شود و این نواحی در بر گیرنده تنوع غنی گیاهی و جانوری هستند. کوه­های مرتفع محل دریافت و ذخیره بیشترین حجم از نزولات جوی  به شکل برف می­باشند و از این رو در مناطق خشک همچون کشورمان از اهمیت مضاعفی برخوردارند. بر طبق آمار در ایران منشأ بیش از 90% منابع آب شیرین در کوه­ها قرار دارد.

تاریخچه "روز جهانی کوهستان" (International Mountain Day) به کنفرانس سازمان ملل متحد در ریو در سال 1992 باز می­گردد. در این کنفرانس یک فصل کامل (فصل 13) به "مدیریت اکوسیستم­های شکننده؛ توسعه پایدار کوهستان" اختصاص داده شد. در سال 1998 مجمع عمومی سازمان ملل متحد، سال 2002 را به عنوان "سال بین المللی کوه­ها" تعیین و اعلام نمود. همچنین با تصویب این سازمان از سال 2003 به این سو، 11 دسامبر به عنوان "روز جهانی کوهستان" برگزیده شد. مجمع عمومی همچنین از سازمان خواروبار و کشاورزی (فائو) خواست تا مسئولیت هماهنگی و اجرای این روز در سطح جهان را بر عهده بگیرد. فائو در همین سال به تشکیل نهاد جدیدی به نام "مشارکت برای کوه­ها (Mountain Partnership) " اقدام نموده و از کشورهای کوهستانی جهان برای عضویت در این نهاد دعوت نمود. در حال حاضر این نهاد دارای یک دبیرخانه، کمیته راهبری و یک هماهنگ­کننده می­باشد که دبیرخانه آن در مقر فائو در شهر رم ایتالیا قرار دارد.

در حال حاضر تعداد اعضای این نهاد بالغ بر 346 می­باشد که شامل 60 عضو دولتی، 23 سازمان­های نیمه دولتی وآژانس­های سازمان ملل از جمله برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP)، برنامه توسعه سازمان ملل (UNDP)، یونسکو و263 سازمان­های غیردولتی فعال در عرصه کوهستان می­باشد.

از ایران، "انجمن حفظ محیط کوهستان" از بدو تأسیس "مشارکت برای کوه­ها" به عضویت این نهاد درآمده و در حال حاضر پرسابقه­ترین عضو غیردولتی این نهاد می­باشد. این انجمن همچنین از سال 2013 (1392) به عضویت کمیته راهبری این نهاد انتخاب شده است.

واقعیت این است که روز جهانی کوهستان در پاره­ای از کشورها به ارتقای جایگاه زیست­بوم­های کوهستانی کمک نموده و ظرفیت­های موجود در این خصوص را ارتقا داده است تا حدی که در این کشورها ضرورت اقدامات جدی به منظور حفظ و توسعه پایدار کوهستان مطرح شده است. از جمله اقدامات انجام شده در این کشورها می­توان به تدوین استراتژی توسعه پایدار کوهستان، تشکیل کمیته ملی کوهستان و تدوین قوانین جلوگیری از دست­اندازی و تخریب نواحی کوهستانی اشاره نمود.

خوشبختانه در سال­های اخیر ارزش کالاها و خدمات نواحی کوهستانی در مجامع بین­المللی، کارشناسان و افکار عمومی افزایش یافته تا حدی که چند بند از مصوبات کنوانسیون­های جهانی به کوهستان اختصاص یافته است.

"مشارکت برای کوه­ها" هر ساله با انتخاب یک موضوع (تِم)، از کشورهای عضو و سازمان­های دولتی و غیردولتی فعال در عرصه کوهستان در سراسر جهان دعوت می‌­نماید تا با اجرای آیین­های ویژه نظیر برگزاری نشست و همایش، انتشار ویژه‌‌نامه، برگزاری جشن، اطلاع رسانی از طریق رسانه‌ها و ... برای بزرگداشت این روز و ارتقای جایگاه کوهستان در کشورهایشان اقدام نمایند.

با توجه به این که بحث زیست بوم­های کوهستانی مجموعه­ای از مباحث مختلف از جمله آب، تنوع زیستی، جوامع کوه­نشین، کوه­ها و تغییر اقلیم و ... در بر می­گیرد و ضروری است که هر یک از این موضوعات به تفسیر مورد بررسی قرار گیرند. به همین دلیل و با در نظر گرفتن الویت­های ملی، کمیته راهبری در آخرین نشست خود در آوریل 2018 در شهر رم ایتالیا، تصمیم­گیری در مورد انتخاب موضوع و اجرای برنامه­های خاص برای سال 2018 را بر عهده کشورها و سازمان­ها نهاد.

شایان ذکر است هر ساله "مشارکت برای کوه­ها" اقدام به تهیه پوستر و جزوه­های آموزشی به زبان های مختلف نموده و آن­ها را در وب سایت رسمی خود قرار می­دهد.

 

آدرس وب سایت نهاد مشارکت برای کوه­ها: http://www.fao.org/mountain-partnership

بازگشت