انجمن حفظ محیط کوهستان (انجمن کوهستان) یک سازمان زیست‌محیطی، مردمی، غیر دولتی و غیر انتفاعی می‌باشد که در سال ۱۳۷۲ توسط گروهی از علاقه‌مندان به کوهستان در تهران تأسیس شده است. این انجمن تحت عنوان «مؤسسه‌ حفظ محیط کوهستان» در اداره ثبت شرکت‌ها و مؤسسات غیر تجاری به ثبت رسیده و دارای هیأت مدیره‌ای متشکل از 7 نفر (سید حسین بحرینی، احمدرضا یاوری، عبداله اشتری، هادی آبادی خواه، بهنام جباری، سرو حوری، رقیه ودایع خیری) می‌باشد.

 

اهداف اصلی انجمن کوهستان عبارتند از:

  • تلاش برای ارتقای جایگاه کوهستان در کشور و ایجاد ظرفیت‌های لازم در این خصوص

  • تأکید بر نقش و اهمیت کوه‌ها به عنوان منشاء و ذخیره‌گاه مهم‌ترین منابع پایه (آب شیرین، جنگل و مرتع، تنوع حیاتی، مواد معدنی، انرژی، منابع ژنتیکی، میراث فرهنگی و ...)

  • تلاش در جهت حفظ و حمایت از زیست‌بوم‌های کوهستانی و بهره‌برداری صحیح از منابع کوهستان (توسعه پایدار کوهستان)

  • تأکید بر اهمیت تنوع زیستی کوهستان و ضرورت حفاظت از آن

  • کمک به بهبود معیشت جوامع کوه‌نشین و حفظ ارزش‌های تاریخی- فرهنگی این جوامع

 

انجمن کوهستان در عرصه محیط زیست کوهستان در کشور پیشگام بوده و به همین دلیل از سوی سازمان‌های داخلی و خارجی به عنوان هدایت‌کننده برنامه‌های مرتبط با کوهستان در ایران شناخته می‌شود.

پاکسازی و درختکاری در کوه‌ها از جمله برنامه‌هایی است که در سال ۱۳۷۲ توسط این انجمن بنیان‌گذاری گردیده است. اجرای این برنامه‌ها علاوه بر ایجاد حساسیت در جامعه نسبت به محیط زیست و اشاعه دانش محیط زیستی، زمینه‌ساز شکل‌گیری ده‌ها سازمان و تشکل زیست‌محیطی مردمی در اواخر دهه ۷۰ در کشور بوده است.

این انجمن از بدو تأسیس تاکنون به منظور پیشبرد اهداف خود، چندین گردهمایی، سمینار و دوره آموزشی برگزار نموده و چند جلد کتاب، ویژه‌نامه و بروشور در مناسبت‌های مختلف منتشر کرده است.

در سال ۱۳۸۱ همزمان با اعلام سال ۲۰۰۲ به عنوان سال بین‌المللی کوه‌ها از سوی سازمان ملل متحد، انجمن کوهستان با تأسیس کمیته ویژه‌ای، فعالیت‌های مربوط به این رویداد جهانی در ایران را بر عهده گرفت و برنامه‌هایی را به همین مناسبت سازماندهی و اجرا نمود. از دیگر فعالیت‌های انجمن کوهستان در سال ۲۰۰۲، ارائه پیشنهاد تشکیل «کمیته فرعی کوهستان» به کمیته‌ ملی توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست بود که پس از مکاتبات و پیگیری‌های مکرر، کمیته مذکور در نهایت در فروردین ۱۳۸۵، تصویب و در چارچوب این سازمان آغاز به فعالیت نمود. لازم به ذکر است که در حال حاضر کمیته فرعی کوهستان تنها ساختار دولتی کوهستان در کشور می‌باشد.

در طول سال بین‌المللی کوه‌ها، سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO) که از سوی سازمان ملل مسئولیت هماهنگی برنامه‌های این سال را بر عهده داشت، انجمن کوهستان را به عنوان نماینده موقت ایران در فهرست کشورهای فعال در این سال قرار داد. در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۲)، پس از تشکیل نهاد بین‌المللی "مشارکت برای کوه‌ها" (Mountain Partnership, MP)، انجمن کوهستان از اولین سازمان‌هایی بود که به عضویت این نهاد پذیرفته شد. در همین سال، مجمع عمومی سازمان ملل متحد، روز ۱۱ دسامبر را به عنوان "روز جهانی کوهستان" (International Mountain Day) تعیین و اعلام نمود و انجمن کوهستان متعاقباً اطلاع‌رسانی درباره این روز را در دستور کار خود قرار داد و از آن زمان تاکنون همزمان با برنامه‌های بزرگداشت این روز در سراسر جهان، برنامه‌های ویژه‌ای را به اجرا گذاشته است.

انجمن کوهستان همچنین از سال ۱۳۸۲ به عضویت اتحادیه جهانی حفظ طبیعت (IUCN) درآمده است.

به‌علاوه از سال ۱۳۸۱ تاکنون، چند پروژه‌ در چارچوب برنامه‌ کمک‌های کوچک تسهیلات محیط زیست جهانی (UNDP/GEF/SGP) در کوهستان‌های شمال غربی ایران با مشارکت جوامع محلی توسط انجمن به اجرا گذاشته شده است.

به دلیل عملکرد مثبت و صادقانه طی سال‌های گذشته، انجمن حفظ محیط کوهستان از اعتبار خاصی در میان سازمان‌های دولتی ذیربط مانند سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، دانشکده‌های محیط زیست، آژانس‌های سازمان ملل متحد در ایران و سازمان خواروبار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، و نیز سازمان‌های غیر دولتی داخلی برخوردار بوده و با این سازمان‌ها همکاری‌های دوجانبه‌ای داشته است.

فصل‌نامه "محیط کوهستان" که به موضوعات علمی و تخصصی کوهستان می‌پردازد از جمله انتشارات دوره‌ای این انجمن در حال حاضر می‌باشد که تاکنون 17 شماره از آن منتشر و در سراسر کشور توزیع گردیده است. خوشبختانه این نشریه در اشاعه دانش محیط زیست کوهستان مؤثر واقع شده است.

 

بازگشت