سدهای طبیعی و سیل‌های ناشی‌از شکست سد
۹۷/۶/۱۱ - ۱٣٦ بازديد
 
سیل‌های ناشی ‌از شکست سدهای طبیعی از شکست سدهای زمین‌لغزش، دریاچه‌های مسدود شده با یخ یا یخ‌رفت مناطق یخچالی و به‌ندرت از ترک‌خوردگی سدهای چوبی و سدّهای یخی رودهای کوچک مناطق کوهستانی، آغاز می‌شوند. عوامل ریسک در شکست سدّ طبیعی شامل اندازۀ دریاچه، پایداری و نوع گسیختگی سدّ و رفتار امواج حاصل از شکست است (Costa and Schuster, 1987). در محلی که یک سدّ نسبتاً بزرگ شکل می‌گیرد و پر می‌شود، می‌تواند سیلابی بزرگ‌تر از رویدادهای بارش باران یا ذوب برف را تامین کند. یک شکاف ناگهانی و سریع می‌تواند یک موج دینامیک مخرب با شیب تند را ایجاد کند. این امواج در مقایسه با امواج معمولی، قدرت فرسایشی خیلی بیشتری داشته و در شرایطی که حجمی برابر یا بیشتر از شرایط معمولی داشته باشند، امواج جنبشی گسترده‌ای ایجاد می‌کنند. امواج سیل ناشی ‌از شکست سد اغلب در مقایسه با سایر سیل‌ها، حجم‌ رسوب و تخته ‌سنگ‌های بسیار بزرگ‌تری را ایجاد کرده و به جا می‌گذارند. آن‌ها می‌توانند واریزه‌هایی را که مدت‌های طولانی در برابر فرسایش مقاومت کرده‌اند، جابه‌جا کنند. با وارد شدن سیل به دره‌های باریک، گستره و مقیاس خطر افزایش یافته و با کاهش میزان اصطکاک، ممکن است دوباره امواج چرخشی شکل بگیرد. گاهی این امواج جدید بزرگ‌تر از امواج اولیه، وارد رودخانه شده و خطرهای جدیدی را برای خانه‌ها یا زیرساخت‌هایی که در سطحی نزدیک به ارتفاع سیل عادی قرار گرفته‌اند، به‌همراه دارد. در سال 1926 و 1929، سیل ناشی‌از شکست سدّ یخچالی در سند علیاء که در زیر توصیف شده‌ است، این مسئله در طی مسیر 1000 کیلومتری امواج سیلابی از قره‌قروم و هیمالیای غربی، بارها اتفاق افتاد (Hewitt, 1982) .بدترین پیامدها در مناطقی بود که امواج سیلابی از یک درۀ تنگ واردِ یک درۀ باز و گسترده شده و در نتیجه امواج سیل دوباره احیاء شده‌اند. این مسئله در سیل‌ فاجعه‌بار جانستون ، پنسلوانیا در 1989، پس‌از فروریختن یک سد مصنوعی در اثر بارندگی و در چندین سیل ناشی ‌از شکست یخچال خوردوپین در قره‌قروم، در منطقۀ پاسو وقتی که سیل از دره شیمشال  وارد دره هوزنا شد، اتفاق افتاد.
 
منبع: ژئومورفولوژی کوهستان: ترجمه دکتر رضا خوشرفتار-نیما فرید مجتهدی
 
بازگشت